Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Restraint and the Pāṇḍavas’ Authorized Return (धृतराष्ट्र-उपदेशः)

वैशम्पायन उवाच पक पाक निकृतिं समुपाश्रित: । शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! यह सुनकर शकुनिने छलका आश्रय ले पुनः इसी निश्चयके साथ युधिष्ठिरसे कहा--'लो, यह धन भी मैंने जीत लिया”

Vaiśampāyana uvāca: pakṣa-pāka-nikṛtiṁ samupāśritaḥ śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata—“lo, idaṁ dhanaṁ api mayā jitam.”

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! കപടവും ചതിയും ആശ്രയിച്ച്, അതേ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ശകുനി വീണ്ടും യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു—“നോക്കൂ, ഈ ധനവും ഞാൻ ജയിച്ചു.”

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
पक्वripe/mature
पक्व:
Karma
TypeAdjective
Rootपक्व
FormNeuter, Accusative, Singular
पाकcooking; ripening; consequence
पाक:
Karma
TypeNoun
Rootपाक
FormMasculine, Accusative, Singular
निकृतिम्deceit/cheating
निकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिकृति
FormFeminine, Accusative, Singular
समुपाश्रितःhaving resorted to; having taken refuge in
समुपाश्रितः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-श्रि
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
शकुनिःŚakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
अभाषतspoke to/addressed
अभाषत:
Karma
TypeVerb
Rootभाष्
FormImperfect, 3, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
Ś
Śakuni
Y
Yudhiṣṭhira
W
wealth (dhana)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical corruption of outcomes achieved through nikṛti (fraud). It frames Śakuni’s ‘victory’ as morally tainted, warning that gains secured by deception undermine dharma and precipitate wider ruin.

In the dice-game sequence, Śakuni—relying on trickery—speaks again to Yudhiṣṭhira, declaring that he has won yet more wealth. The narration emphasizes repeated, deliberate manipulation rather than a fair contest.