Shloka 19

Devanagari script

जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमभिकाड्क्षते | एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धि्हि विक्रम:,जो जन्मकालसे शरीर आदिकी वृद्धिके समान धनवृद्धिकी भी अभिलाषा करता है, वह कुट॒म्बीजनोंमें बहुत आगे बढ़ जाता है। पराक्रम करना तत्काल उन्नतिका कारण है

Transliteration

janma-vṛddhim ivārthānāṁ yo vṛddhim abhikāṅkṣate | edhate jñātiṣu sa vai sadyo vṛddhiḥ hi vikramaḥ ||

Translation

ജന്മം മുതൽ ജീവികൾക്ക് സ്വാഭാവികമായി വളർച്ച ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ധനവർധനയെ ആഗ്രഹിച്ച് അതിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവന്റെ സമ്പത്തും വർധിക്കുന്നു. അത്തരം ഒരാൾ തന്റെ ബന്ധുക്കളിൽ വേഗത്തിൽ ഉയർന്ന് സമൃദ്ധനാകും; കാരണം തത്സമയ പുരോഗതിയുടെ കാരണം പരാക്രമമായ ധീരപ്രയത്നം തന്നെയാണ്.

Word by Word

जन्मbirth

वृद्धिम्growth, increase

इवlike, as

अर्थानाम्of wealth/means

यःwho

वृद्धिम्increase

अभिकाङ्क्षतेdesires, longs for

एधतेprospers, grows

ज्ञातिषुamong kinsmen/relatives

सःhe

वैindeed

सद्यःimmediately

वृद्धिःincrease, advancement

हिfor, indeed

विक्रमःvalor, prowess, enterprise

Speaker

दुर्योधन उवाच

Characters & Entities

Duryodhana

jñāti (kinsmen/relatives)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse asserts a pragmatic ethic of artha: prosperity comes quickly to the one who actively desires and pursues increase, and bold initiative (vikrama) is presented as the immediate driver of advancement—especially in competitive clan settings.

What is happening in the narrative?

In the Sabha Parva context, Duryodhana is articulating a worldview that prizes rapid rise through energetic effort and ambition, framing success among one’s relatives and rivals as the result of decisive enterprise.