Shloka 6
युधिष्ठिरस्य द्यूते द्रव्यवर्णनम्
Yudhiṣṭhira’s Enumeration of Stakes in the Dice Match
(मही कामदुघा सा हि वीरपत्नीति चोच्यते । तथा वीरयश्रिता भूमिस्तनुते हि मनोरथम् ।। तवाप्यस्ति हि चेद् वीर्य भोक्ष्यसे हि महीमिमाम् ।।) बेटा! यह पृथ्वी कामधेनु है। इसे वीरपत्नी भी कहते हैं। अपने पराक्रमसे जीती हुई भूमि मनोवांछित फल प्रदान करती है। यदि तुममें भी बल और पराक्रम हो तो तुम इस पृथ्वीका यथेष्ट उपभोग कर सकते हो। अनार्याचरितं तात परस्वस्पृहणं भूशम् । स्वसंतुष्ट: स्वधर्मस्थो यः स वै सुखमेधते
dhṛtarāṣṭra uvāca — mahī kāmadughā sā hi vīrapatnīti cocyate | tathā vīryāśritā bhūmis tanute hi manoratham || tavāpy asti hi ced vīryaṃ bhokṣyase hi mahīm imām || anāryācaritaṃ tāta parasvaspṛhaṇaṃ bhūśam | svasantuṣṭaḥ svadharmastho yaḥ sa vai sukham edhate |
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—മകനേ! ഈ ഭൂമി കാമധേനുവിനെപ്പോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതാണ്; അതിനെ ‘വീരപത്നി’ എന്നും വിളിക്കുന്നു. വീര്യത്തോടെ ജയിച്ച് സംരക്ഷിച്ച ഭൂമി മനോരഥഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. നിനക്കുമുണ്ടെങ്കിൽ ബലവും വീര്യവും, ഈ ഭൂമിയെ നീ യഥേഷ്ടം അനുഭവിക്കാം. എന്നാൽ, പുത്രാ, പരധനലോഭം അനാര്യാചാരമാണ്. സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തിൽ തൃപ്തനായി സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ തന്നെയാണ് സുഖത്തിൽ സമൃദ്ധനാകുന്നത്.
घतरयाट्र उवाच
Educational Q&A
Earthly prosperity is legitimate when grounded in one’s own valor and rightful duty, but craving another’s possessions is ignoble; contentment and steadfastness in one’s own dharma lead to true happiness.
Dhṛtarāṣṭra addresses his son, reflecting on how land rewards heroic effort, yet he cautions against unethical ambition—specifically, coveting what belongs to others—and praises contentment and adherence to one’s proper role.