Shloka 8
Dyūta-āhvāna: Śakuni’s Proposal, Vidura’s Warning, and the Summons of Yudhiṣṭhira
Sabhā-parva 51
(यश्व स द्विजमुख्येन राज्ञ: शड्खो निवेदित: । प्रीत्या दत्त: कुणिन्देन धर्मराजाय धीमते ।।
Duryodhana uvāca |
Yaś ca sa dvijamukhyena rājñaḥ śaṅkho niveditaḥ |
Prītyā dattaḥ Kuṇindena Dharmarājāya dhīmate ||
Taṁ sarve bhrātaro bhrātre daduḥ śaṅkhaṁ kirīṭine |
Taṁ pratyagṛhṇād Bībhatsus toyajaṁ hemamālinam ||
Citaṁ niṣkasahasreṇa bhrājamānaṁ svatejasā |
Ruciraṁ darśanīyaṁ ca bhūṣitaṁ Viśvakarmaṇā ||
Adhārayac ca dharmajñas taṁ namasya punaḥ punaḥ |
Yo annadāne nadati sa nanādādhikaṁ tadā ||
Praṇādād bhūmipās tasya petur hīnāḥ svatejasā ||
ദുര്യോധനൻ പറഞ്ഞു— കുണിന്ദരാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്റെ മുഖേന, ധീമാനായ ധർമ്മരാജനു സമർപ്പിച്ച ആ ശംഖം—സകല സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് കിരീടധാരിയായ അർജുനനു നൽകി. ബീഭത്സു അർജുനൻ അതിനെ ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. ജലജനായ ആ ശംഖം—സ്വർണ്ണമാലയാൽ ശോഭിതം, ആയിരം സ്വർണ്ണനാണയങ്ങളാൽ ജഡിതം, സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ദീപ്തം, മനോഹരവും ദർശനീയവും; സാക്ഷാൽ വിശ്വകർമ്മൻ അലങ്കരിച്ചതുപോലെ. ധർമ്മരാജനും അതിനെ പുനഃപുനഃ നമസ്കരിച്ചു ധരിച്ചിരുന്നു. അന്നദാന വേളയിൽ ആ ശംഖം സ്വയം മുഴങ്ങി; പിന്നെ അതിന്റെ ഗർജ്ജനം കൂടുതൽ പ്രചണ്ഡമായി. ആ മഹാപ്രണാദത്തിൽ അവിടെ കൂടിയ രാജാക്കന്മാർ തേജസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടു ഭൂമിയിൽ വീണു।
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The passage links dharmic generosity—especially annadāna (feeding others)—with auspicious power and legitimate kingship. The conch’s self-sounding functions as a moral sign: charity and righteous rule generate a ‘radiance’ that can humble worldly pride.
Duryodhana describes a magnificent conch presented (through a leading brahmin) as a loving gift from the Kuṇinda ruler to Yudhiṣṭhira. The Pāṇḍavas then give it to Arjuna, who receives it respectfully. During the distribution of food-gifts, the conch resounds powerfully, and many kings collapse, overwhelmed by the blast.