Shloka 13

प्राप्तस्त्वमसि तन्नाम पितृपैतामहं पदम्‌ । अधीतवान्‌ कृती शास्त्रे लालित: सततं गृहे,“बेटा! तुम अपने बाप-दादोंके पदपर प्रतिष्ठित हो, तुमने वेदोंका स्वाध्याय किया है, शास्त्रोंकी विद्वत्ता प्राप्त की है और घरमें सदा तुम्हारा लालन-पालन हुआ है

prāptas tvam asi tan nāma pitṛpaitāmahaṃ padam | adhītavān kṛtī śāstre lālitaḥ satataṃ gṛhe ||

മകനേ, നീ പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്റെയും ആ മാന്യസ്ഥാനത്തെത്തിയിരിക്കുന്നു. നീ വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു, വീട്ടിൽ നിത്യം സ്നേഹപൂർവ്വം ലാളിതനായി വളർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

प्राप्तःattained/has reached
प्राप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राप्त (√आप्)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
असिare
असि:
Karta
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypeAdjective
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
नामname (so-called)
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
पितृपैतामहम्ancestral (of father and grandfather)
पितृपैतामहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपितृपैतामह
FormNeuter, Accusative, Singular
पदम्position/status
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Accusative, Singular
अधीतवान्having studied
अधीतवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootअधीतवत् (√अधि-इ)
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतीcapable/accomplished
कृती:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शास्त्रेin the treatises/learning
शास्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Locative, Singular
लालितःcherished/nurtured
लालितः:
Karta
TypeAdjective
Rootलालित (√लल्/√लाल्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सततम्always/constantly
सततम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसतत
गृहेin the house/home
गृहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana

Educational Q&A

Inherited rank and privilege are presented as obligations: one who has received education (Vedic study) and careful upbringing should act with steadiness and uphold dharma, honoring the ancestral position rather than merely enjoying it.

Vaiśampāyana, narrating the episode, reports an address to a young man (implicitly ‘son’): he is reminded that he stands in his forefathers’ place, has been educated and nurtured, and therefore is expected to conduct himself in a manner worthy of that lineage.