Shloka 82
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चिन्नगरगुप्त्यर्थ ग्रामा नगरवत् कृता: । ग्रामवच्च कृता: प्रान्तास्ते च सर्वे त्वदर्पणा:,क्या नगरोंकी रक्षाके लिये गाँवोंको भी नगरके ही समान बहुत-से शूरवीरोंद्वारा सुरक्षित कर दिया गया है? सीमावर्ती गाँवोंको भी अन्य गाँवोंकी भाँति सभी सुविधाएँ दी गयी हैं? तथा क्या वे सभी प्रान्त, ग्राम और नगर तुम्हें (कर-रूपमें एकत्र किया हुआ) धन समर्पित करते हैं?“
kaccin nagaraguptyarthaṁ grāmā nagaravat kṛtāḥ | grāmavac ca kṛtāḥ prāntās te ca sarve tvad-arpaṇāḥ ||
നഗരങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ഗ്രാമങ്ങളെയും നഗരങ്ങളെപ്പോലെ സുസംഘടിതമായി കാവൽവ്യവസ്ഥയിൽ നിർത്തിയിട്ടുണ്ടോ? അതിർത്തി പ്രാന്തങ്ങളെയും അകത്തുള്ള ഗ്രാമങ്ങളെപ്പോലെ സമാന പരിചരണവും സൗകര്യങ്ങളും നൽകി നിലനിർത്തുന്നുണ്ടോ? കൂടാതെ ആ പ്രാന്തങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും എല്ലാം നിയമപ്രകാരം രാജസ്വം നിനക്കർപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ?
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes balanced security and welfare: protect cities by strengthening villages, treat frontier regions with equal administrative care, and ensure revenue is collected and offered through orderly, just governance rather than neglect or coercion.
Narada, speaking as a moral examiner of kingship, questions the ruler about practical statecraft—security arrangements for villages and cities, equitable support for border districts, and the proper flow of tribute/revenue from all regions.