Shloka 46
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चित् त्वां नावजानन्ति याजका: पतितं यथा । उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रिय:,जैसे पवित्र याजक पतित यजमानका और स्त्रियाँ कामचारी पुरुषका तिरस्कार कर देती हैं, उसी प्रकार प्रजा कठोरतापूर्वक अधिक कर लेनेके कारण तुम्हारा अनादर तो नहीं करती?
kaccit tvāṃ nāvajānanti yājakāḥ patitaṃ yathā | ugrapratigrahītāraṃ kāmayānam iva striyaḥ ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—പ്രജകൾ നിന്നെ അവഗണിക്കുന്നില്ലേ? ശുദ്ധ യാജകർ പതിത യജമാനനെ എങ്ങനെ നിരസിക്കുമോ, സ്ത്രീകൾ കാമാതുരനായ പുരുഷനെ എങ്ങനെ തള്ളിക്കളയുമോ, അതുപോലെ നീ കഠിനമായി അതിക്രമമായി കരമോ ദാനമോ സ്വീകരിക്കുന്ന ‘ഉഗ്രപ്രതിഗ്രാഹി’ എന്ന പേരുകൊണ്ട് അവർ നിന്നെ അവമതിക്കുന്നില്ലേ?
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler must avoid harsh, excessive exactions and morally suspect gain; otherwise society will despise him, just as communities reject a fallen patron of sacrifice or a lust-driven man. Legitimate revenue must be collected with restraint and dharmic propriety.
Nārada questions the ruler about public opinion and moral standing, warning that if he is known for severe or excessive taking (as an ‘ugra-pratigrahītā’), the people may treat him with contempt, using vivid social analogies to stress the danger.