Shloka 4
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
शकुनिरुवाच दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिण: कृश: । दीनश्रिन्तापरश्वैव तं विद्धि मनुजाधिप,शकुनिने कहा--महाराज! दुर्योधनकी कान्ति फीकी पड़ती जा रही है! वह सफेद और दुर्बल हो गया है। उसकी बड़ी दयनीय दशा है। वह निरन्तर चिन्तामें डूबा रहता है। नरेश्वर! उसके मनोभावको समझिये
śakunir uvāca—duryodhano mahārāja vivarṇo hariṇaḥ kṛśaḥ | dīnaś cintāparaś caiva taṃ viddhi manu-jādhipa ||
ശകുനി പറഞ്ഞു— മഹാരാജാ! ദുര്യോധനൻ മാൻപോലെ വിവർണ്ണനായി, കൃശനായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അവന്റെ ശോഭ ദീനമായി; അവൻ നിരന്തരം സന്താപചിന്തയിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യാധിപാ! അവന്റെ മനോഭാവം ഗ്രഹിക്കണം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how inner agitation—born of desire, envy, or political anxiety—manifests outwardly as physical decline; it implicitly warns rulers to read such signs carefully and to address the ethical roots of unrest rather than merely its symptoms.
Śakuni reports to King Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana has become pale, thin, and miserable, constantly preoccupied with worry, urging the king to recognize the prince’s troubled state.