Shloka 16
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
सपत्नानृध्यतो55त्मानं हीयमानं निशम्य च | अदृश्यामपि कौन्तेयश्रियं पश्यन्निवोद्यताम्
sapatnān ṛdhyato ’tmānaṃ hīyamānaṃ niśamya ca | adṛśyām api kaunteya-śriyaṃ paśyann ivodyatām ||
എതിരാളികൾ വളരുകയും താൻ ക്ഷയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതു കണ്ടാൽ, കൗന്തേയരുടെ അദൃശ്യമായാലും ഭാഗ്യം കണ്ണുമുമ്പിൽ കാണുന്നതുപോലെ കരുതി മനുഷ്യൻ താമസമില്ലാതെ എഴുന്നേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കണം।
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a psychologically charged ethic of action driven by comparison: when rivals flourish and one’s own position wanes, one is urged to rouse oneself to decisive effort. In context, it reflects Duryodhana’s competitive, envy-tinged motivation rather than a dharmic ideal.
Duryodhana reacts to the rising prosperity and prestige of the Kaunteyas (Pāṇḍavas). Observing their success and sensing his own relative decline, he urges immediate resolve and action—an impulse that fuels the political maneuvers and hostility that follow in the Sabha Parva.