Shloka 1
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं) अपन बक। हक २ >> एकोनपज्चाशत्तमो<ड्ध्याय: धृतराष्ट्रके पूछनेपर दुर्योधनका अपनी चिन्ता बताना और द्यूतके लिये धृतराष्ट्रसे अनुरोध करना एवं धृतराष्ट्रका विदुरको इन्द्रप्रसश्थ जानेका आदेश वैशम्पायन उवाच अनुभूय तु राज्ञस्तं राजसूयं महाक्रतुम् । युधिष्ठिरस्य नृपतेर्गान्धारीपुत्रसंयुत:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! गान्धारीपुत्र दुर्योधनके सहित सुबलनन्दन शकुनि राजा युधिष्ठटिरके राजसूय महायज्ञका उत्सव देखकर जब लौटा, तब पहले दुर्योधनके अपने अनुकूल मतको जानकर और उसकी पूरी बातें सुनकर सिंहासनपर बैठे हुए प्रज्ञाचक्षु महाप्राज्ञ राजा धृतराष्ट्रके पास जाकर इस प्रकार बोला
Vaiśampāyana uvāca: anubhūya tu rājñas taṁ rājasūyaṁ mahākratum | yudhiṣṭhirasya nṛpater gāndhārīputrasaṁyutaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— രാജാ യുധിഷ്ഠിരൻ നിർവഹിച്ച മഹാക്രതുവായ രാജസൂയ മഹോത്സവം കണ്ടശേഷം, ഗാന്ധാരീപുത്രൻ ദുര്യോധനനോടൊപ്പം സൗബലൻ ശകുനി മടങ്ങിവന്നു. അവൻ കണ്ട കാഴ്ചകൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ ആഴമായി പതിഞ്ഞു; ധർമ്മബലത്തിൽ നിലകൊണ്ട രാജവൈഭവത്തിന്റെ ആ പൊതുവിജയം തന്നെയാണ് ഉടൻ അസൂയയും രാഷ്ട്രീയകപടവും വിത്തായി ധൃതരാഷ്ട്രസഭയിലേക്കു കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Public success grounded in dharma can still provoke adharma in others; the episode highlights how envy and wounded pride, if unchecked, become political and ethical catalysts for destructive choices.
After Yudhiṣṭhira’s grand Rājasūya, Duryodhana (with Śakuni) departs having seen the Pandava ascendancy; this observation becomes the immediate narrative setup for approaching Dhṛtarāṣṭra and initiating the dice-game plot.