Shloka 66
Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity
Devanagari script
अभिवाद्योपसंगृह् पितामहमथाब्रवीत् । “राजन! अब मैं जाऊँगा। इसके लिये तुम्हारी अनुमति चाहता हूँ। तुमने मेरा अच्छी तरह सम्मान किया है।' महात्मा कृष्णद्वैपायन व्यासके ऐसा कहनेपर धर्मराज युधिष्छिरने उन पितामहके दोनों चरणोंको पकड़कर प्रणाम किया और कहा
Translation
അനന്തരം പിതാമഹനെ (വ്യാസനെ) അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് സമീപിച്ചു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“രാജൻ! ഇനി ഞാൻ പോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിന് നിങ്ങളുടെ അനുവാദം വേണം. നിങ്ങൾ എന്നെ യഥോചിതമായി ആദരിച്ചു.” മഹാത്മാവ് കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ പിതാമഹന്റെ ഇരുപാദങ്ങളും പിടിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു—
Word by Word
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि+वद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
उपसंगृह्यhaving approached/received respectfully (lit. having taken near)
उपसंगृह्य:
TypeVerb
Rootउप+सम्+ग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
पितामहम्the grandsire (Bhīṣma/elder)
पितामहम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes