Shloka 10
Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity
पितामह! देवर्षि भगवान् नारदने स्वर्ग, अन्तरिक्ष और पृथ्वीविषयक तीन प्रकारके उत्पात बताये हैं। क्या शिशुपालके मारे जानेसे वे महान् उत्पात शान्त हो गये? ।। वैशम्पायन उवाच राज्ञस्तु वचन श्रुत्वा पराशरसुत: प्रभु: । कृष्णद्वैपायनो व्यास इदं वचनमबत्रवीत्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! राजा युधिष्ठिरका यह प्रश्न सुनकर पराशरनन्दन कृष्णद्वैपायन भगवान् व्यासने इस प्रकार कहा--
pitāmaha! devarṣi bhagavān nāradena svarga-antarikṣa-pṛthivī-viṣayakās trividha utpātāḥ kathitāḥ. kiṃ śiśupālasya māraṇena te mahānto 'tpātāḥ śāntā abhavan? || vaiśampāyana uvāca janamejaya! rājñas tu vacanaṃ śrutvā parāśara-sutaḥ prabhuḥ kṛṣṇa-dvaipāyano vyāsa idaṃ vacanam abravīt ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനമേജയാ! യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു—“പിതാമഹാ! ദേവർഷി ഭഗവാൻ നാരദൻ സ്വർഗ്ഗം, അന്തരീക്ഷം, ഭൂമി എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ഉത്പാതങ്ങളെ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിശുപാലവധത്തിനു ശേഷം ആ മഹത്തായ ഉത്പാതങ്ങൾ ശമിച്ചുവോ?” രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പരാശരപുത്രനായ പ്രഭു കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic habit of inquiry: rulers and elders assess extraordinary events (utpātas) not as mere spectacle but as signals about the state of cosmic and social order. It also underscores reliance on authoritative sages (Nārada, Vyāsa) for interpreting such signs responsibly.
Within the frame narration, Vaiśampāyana reports that Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma whether the threefold portents described by Nārada—affecting heaven, the mid-region, and earth—were calmed after Śiśupāla’s death. Vyāsa then begins his response, as introduced by Vaiśampāyana.