Shloka 20
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
Devanagari script
क्षम वा यदि ते श्रद्धा मा वा कृष्ण मम क्षम | क्रुद्धाद् वापि प्रसन्नाद् वा किं मे त्वत्तो भविष्यति,“कृष्ण! यदि अपनी बुआकी बातोंपर तुम्हें श्रद्धा हो तो मेरे अपराध क्षमा करो या न भी करो, तुम्हारे कुपित होने या प्रसन्न होनेसे मेरा क्या बनने-बिगड़ने-वाला है?”
Translation
“കൃഷ്ണാ! നിന്റെ പിതൃസഹോദരിയുടെ വാക്കുകളിൽ നിനക്ക് വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ അപരാധം ക്ഷമിക്കുകയോ ക്ഷമിക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുക; നീ ക്രുദ്ധനായാലും പ്രസന്നനായാലും എനിക്കെന്ത് സംഭവിക്കാനുണ്ട്?”
Word by Word
क्षमforgive (you forgive)
क्षम:
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्, 2, singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
तेof you / your
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, genitive, singular
श्रद्धाfaith, trust
श्रद्धा:
Karta
TypeNoun
Rootश्रद्धा
Formfeminine, nominative, singular
माnot / do not (prohibitive particle)
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कृष्णO Krishna
कृष्ण:
TypeNoun
Rootकृष्ण
Formmasculine, vocative, singular
ममmy / of me
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formany, genitive, singular
क्षमforgive
क्षम:
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपदम्, 2, singular
क्रुद्धात्from (your being) angry / whether angry
क्रुद्धात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृध् धातोः क्त)
Formmasculine/neuter, ablative, singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
प्रसन्नात्from (your being) pleased / whether pleased
प्रसन्नात्:
Apadana
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (सद् धातोः क्त/न)
Formmasculine/neuter, ablative, singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
Formneuter, nominative/accusative, singular
मेto me / for me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formany, dative/genitive, singular
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Formany, ablative, singular
भविष्यतिwill happen / will become
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपदम्, 3, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes