Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Śiśupāla-janma-lakṣaṇaṃ (Śiśupāla’s birth marks and the prophecy of his end)

न हि सम्बुध्यते यावत्‌ सुप्त: सिंह इवाच्युत: । तेन सिंहीकरोत्येतान्‌ नृसिंहश्नेदिपुड्रवः,'क्रोधमें भरे हुए कुत्तोंके समान ये लोग सिंहके निकट तभीतक कोलाहल मचा रहे हैं, जबतक भगवान्‌ श्रीकृष्ण सिंहकी तरह जाग नहीं उठते--इन्हें दण्ड देनेके लिये उद्यत नहीं हो जाते। राजाओंमें श्रेष्ठ चेदिकुलभूषण नृसिंह शिशुपाल भी अपनी विवेकशक्ति खो बैठा है, तभी इन सब नरेशोंको यमलोकमें भेज देनेकी इच्छासे कुत्तेसे सिंह बनानेकी कोशिश कर रहा है

na hi sambudhyate yāvat suptaḥ siṁha ivācyutaḥ | tena siṁhīkaroty etān nṛsiṁhaś cedipuṅgavaḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അച്യുതൻ (കൃഷ്ണൻ) ഉറങ്ങുന്ന സിംഹംപോലെ ഇനിയും ഉണരാത്തിടത്തോളം, ക്രോധം നിറഞ്ഞ നായകളെപ്പോലെ ഇവർ സിംഹത്തിന്റെ സമീപത്ത് കോലാഹലം ഉയർത്തുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരുങ്ങി ഉണർന്ന നിമിഷം തന്നെ അവരുടെ ശബ്ദം ശമിക്കും. എന്നിട്ടും ചേതി വംശത്തിന്റെ പുംഗവൻ, നൃസിംഹ ശിശുപാലൻ, വിവേകം നഷ്ടപ്പെടുത്തി ‘ഈ നായകളെ സിംഹങ്ങളാക്കാൻ’ ശ്രമിക്കുന്നു—രാജാക്കളെ വിനാശപഥത്തിലേക്ക് തള്ളിക്കൊണ്ട് സ്വയം മരണത്തെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

not
:
TypeIndeclinable
Root
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
सम्बुध्यतेawakens/comes to awareness
सम्बुध्यते:
TypeVerb
Rootसम् + बुध्
FormLat, Atmanepada, 3, singular, Kartari
यावत्as long as/until
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
सुप्तःsleeping
सुप्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्त
Formmasculine, nominative, singular
सिंहःlion
सिंहः:
Karta
TypeNoun
Rootसिंह
Formmasculine, nominative, singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अच्युतःAcyuta (Krishna)
अच्युतः:
Karta
TypeNoun
Rootअच्युत
Formmasculine, nominative, singular
तेनby him/therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, instrumental, singular
सिंहीकरोतिmakes (them) lions / lionizes
सिंहीकरोति:
TypeVerb
Rootसिंही + कृ
FormLat, Parasmaipada, 3, singular, Kartari
एतान्these (men)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, accusative, plural
नृसिंहःNṛsiṃha (man-lion; epithet/name)
नृसिंहः:
Karta
TypeNoun
Rootनृसिंह
Formmasculine, nominative, singular
चेदिपुड्रवःbest of the Cedis (Cedi-ornament/leader)
चेदिपुड्रवः:
Karta
TypeNoun
Rootचेदि + पुंड्रव
Formmasculine, nominative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
A
Acyuta (Śrī Kṛṣṇa)
Ś
Śiśupāla
C
Cedi (Cedi kingdom/lineage)
L
Lion (siṁha) as metaphor