Shloka 23
Śiśupāla’s Protest Against the Arghya to Kṛṣṇa (शिशुपाल-आक्षेपः)
हंसेन्दुवर्णसदूशानायोजनसुदर्शनान् । असम्बाधान् समद्वारान् युतानुच्चावचैर्गुणै:,वे सभी अतिथिभवन हंस और चन्द्रमाके समान सफेद थे। एक योजन दूरसे ही वे अच्छी तरह दिखायी देने लगते थे। उनमें स्थानकी संकीर्णता या तंगी नहीं थी। सबके दरवाजे बराबर थे। वे सभी गृह विभिन्न गुणों (सुख-सुविधाओं)-से युक्त थे
haṃsenduvarṇasadṛśān āyojanasudarśanān | asambādhān samadvārān yutān uccāvacair guṇaiḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അതിഥിഗൃഹങ്ങൾ ഹംസത്തെയും ചന്ദ്രനെയും പോലെ വെളുത്തവയായിരുന്നു; ഒരു യോജന ദൂരത്തുനിന്നും തന്നെ വ്യക്തമായി കാണാമായിരുന്നു. അവിടെ ഇടുങ്ങലോ തിരക്കോ ഇല്ല; എല്ലായിടത്തും വാതിലുകൾ ഒരേപോലെ ക്രമീകരിച്ചിരിന്നു; ഓരോ വസതിയും വിവിധ ഗുണങ്ങളാൽ—സുഖസൗകര്യങ്ങളാൽ—സമ്പന്നമായിരുന്നു, അതിഥിസത്കാരം മാന്യമായി നടക്കേണ്ടതിന്ന്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal of hospitality and orderly governance: public spaces meant for guests should be clean, accessible, spacious, and well-provisioned, reflecting a ruler’s responsibility to provide comfort and dignity to visitors.
Vaiśaṃpāyana is describing the impressive guest-houses—bright white, visible from afar, spacious, uniformly designed, and richly equipped—emphasizing the grandeur and careful arrangement of the royal setting.