Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)

स चास्य गतभी राजन्‌ प्रतिजग्राह शासनम्‌ | तत: शाकलमभ्येत्य मद्राणां पुटभेदनम्‌,मातुलं प्रीतिपूर्वेण शल्यं चक्रे वशे बली । राजन! उन्होंने केवल प्रेमके कारण नकुलका शासन स्वीकार कर लिया। इसके बाद शाकलदेशको जीतकर बलवान्‌ नकुलने मद्रदेशकी राजधानीमें प्रवेश किया और वहाँके शासक अपने मामा शल्यको प्रेमसे ही वशमें कर लिया

sa cāsya gatabhī rājan pratijagrāha śāsanam | tataḥ śākalam abhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanam mātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī |

രാജൻ! അവൻ ഭയമൊഴിഞ്ഞ് നകുലന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ചു. തുടർന്ന് ശാകലത്തെ ജയിച്ച് ബലവാനായ നകുലൻ മദ്രരുടെ തലസ്ഥാനമായ പുടഭേദനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ തന്റെ മാതുലനായ ശല്യനെ വെറും സ്നേഹപൂർവ്വം തന്നെ വശപ്പെടുത്തി.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof him / his
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
गतभीःfearless (lit. fear gone)
गतभीः:
Karta
TypeAdjective
Rootगतभी
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रतिजग्राहaccepted
प्रतिजग्राह:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
शासनम्command / rule / order
शासनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशासन
FormNeuter, Accusative, Singular
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
शाकलम्Śākala (city/region)
शाकलम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाकल
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्येत्यhaving approached / having gone to
अभ्येत्य:
TypeVerb
Rootअभि-इ
Formक्त्वा (gerund), Parasmaipada
मद्राणाम्of the Madras
मद्राणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमद्र
FormMasculine, Genitive, Plural
पुटभेदनम्the breaking/opening of the (city-)enclosure; conquest (of the capital)
पुटभेदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुट-भेदन
FormNeuter, Accusative, Singular
मातुलम्maternal uncle
मातुलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातुल
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रीतिपूर्वेणwith affection / out of love
प्रीतिपूर्वेण:
Karana
TypeAdjective
Rootप्रीति-पूर्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
शल्यम्Śalya
शल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
चक्रेmade
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Atmanepada
वशेunder control / in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
बलीthe strong one
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya (implied by rājan)
N
Nakula
Ś
Śākala
M
Madra (Madrāḥ)
P
Puṭabhedana
Ś
Śalya