Shloka 23
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! അപ്പോൾ ഭാരതവംശത്തിലെ വ്യാഘ്രനായ, ശത്രുക്കളുടെ ശോകം വർധിപ്പിക്കുന്ന മഹാപ്രതാപി ഭീമസേനൻ ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞാനുസരണം, ആന-കുതിര-രഥങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ആയുധ-കവചങ്ങളാൽ സുസജ്ജിതവുമായ, ശത്രുരാജ്യങ്ങളെ തകർക്കുന്ന ക്രമബദ്ധമായ മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പ്രതിപക്ഷ രാജ്യങ്ങളെ കീഴടക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare as an extension of lawful kingship and duty: force is depicted as organized (balacakra), properly equipped (daṃśita), and directed toward a political objective under legitimate command, emphasizing responsibility and order rather than personal vengeance.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a large, fully armed army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue enemy territories, thereby increasing the sorrow of opponents through successful campaign and domination.