Shloka 21
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca | mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ശത്രുരാജ്യം ചവിട്ടിമെതിക്കുന്ന മഹാബലചക്രംപോലുള്ള സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആന-കുതിര-രഥങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും കവചായുധങ്ങളാൽ സുസജ്ജിതവുമായ, ഭാരതവംശത്തിലെ വ്യാഘ്രനും ശത്രുക്കളുടെ ദുഃഖം വർധിപ്പിക്കുന്നവനുമായ മഹാപ്രതാപി ഭീമസേനൻ ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച് കിഴക്കുദിശ ജയിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rajadharma: a warrior’s force is ethically situated when exercised under legitimate royal command and for the polity’s aims, emphasizing disciplined organization (balacakra) rather than personal vendetta.
Vaiśampāyana describes a leading Kuru hero departing with a fully equipped, elephant-horse-chariot army to subdue opposing realms—specifically framed (in the surrounding narrative) as a sanctioned campaign to conquer a direction.