Shloka 16
Jarāsandha-nipātana, rāja-mokṣa, and rājasūya-sāhāyya-prārthanā
Jarāsandha’s fall, liberation of kings, and request for support
Devanagari script
को हि जानन्नभिजनमात्मवान् क्षत्रियो नृप । नाविशेत् स्वर्गमतुलं रणानन्तरमव्ययम्,नरेश्वरर कौन ऐसा स्वाभिमानी क्षत्रिय होगा जो अपने अभिजनको (जातीय बन्धुओंकी रक्षा परम धर्म है, इस बातको) जानते हुए भी युद्ध करके अनुपम एवं अक्षय स्वर्गलोकमें जाना नहीं चाहेगा?
Translation
നരേശ്വരാ! സ്വജനസംരക്ഷണം പരമധർമ്മമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, യുദ്ധാനന്തരം അതുലവും അക്ഷയവും ആയ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്ത ആത്മാഭിമാനിയായ ക്ഷത്രിയൻ ആരുണ്ടാകും?
Word by Word
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
जानन्knowing
जानन्:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
अभिजनम्one's lineage/kinsmen
अभिजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभिजन
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मवान्self-possessed/proud (of self)
आत्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootआत्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रियःKshatriya/warrior
क्षत्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आविशेत्would enter
आविशेत्:
TypeVerb
Rootआ-विश्
FormVidhi-lin (optative), Parasmaipada, Third, Singular
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Accusative, Singular
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअतुल
FormMasculine, Accusative, Singular
रणात्from battle
रणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Ablative, Singular
अनन्तरम्immediately after
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
श्रीकृष्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes