Shloka 186
Jarā’s Account and the Enthronement of Jarāsandha (जरासंधोत्पत्तिः अभिषेकश्च)
प्रियाभ्यामनुरूपाभ्यां करेणुभ्यामिव द्विप: । भरतकुलभूषण! महापराक्रमी राजा बृहद्रथने काशिराजकी दो जुड़वीं कन्याओंके साथ, जो अपनी रूप-सम्पत्तिसे अपूर्व शोभा पा रही थीं, विवाह किया और उन नरश्रेष्ठने एकान्तमें अपनी दोनों पत्नियोंके समीप यह प्रतिज्ञा की कि मैं तुम दोनोंके साथ कभी विषम व्यवहार नहीं करूँगा (अर्थात् दोनोंके प्रति समानरूपसे मेरा प्रेमभाव बना रहेगा)। जैसे दो हथिनियोंके साथ गजराज सुशोभित होता है, उसी प्रकार वे महाराज बृहद्रथ अपने मनके अनुरूप दोनों प्रिय पत्नियोंके साथ शोभा पाने लगे
priyābhyām anurūpābhyāṃ kareṇūbhyām iva dvipaḥ | bharatakula-bhūṣaṇa! mahāparākrāmī rājā bṛhadrathena kāśirājakī dve juḍavī kanyābhyāṃ saha, yā rūpa-sampattayā apūrva-śobhāṃ prāptavatyaḥ, vivāhaḥ kṛtaḥ; sa ca narāśreṣṭhaḥ ekānte svayoḥ patnyoḥ samīpe idaṃ pratijajñe—“ahaṃ yuvābhyāṃ saha kadācid api viṣama-vyavahāraṃ na kariṣyāmi” (arthāt ubhayor api prati samāna-rūpeṇa mama premabhāvaḥ bhaviṣyati) | yathā dve kareṇūbhyāṃ saha gajarājaḥ suśobhate, tathā sa mahārājaḥ bṛhadrathaḥ svamanānurūpābhyāṃ priyābhyāṃ saha śobhāṃ lebhe |
ഹേ ഭാരതകുലഭൂഷണാ! മഹാപരാക്രമിയായ രാജാവ് ബൃഹദ്രഥൻ കാശീരാജന്റെ അപൂർവ ശോഭയോടെ തിളങ്ങിയ ഇരട്ട പുത്രിമാരെ വിവാഹം ചെയ്തു. പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇരുവരോടും ഇങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു—“നിങ്ങളിരുവരോടും ഞാൻ ഒരിക്കലും അസമമായി പെരുമാറുകയില്ല; നിങ്ങളിരുവരോടുമുള്ള എന്റെ സ്നേഹം സമമായിരിക്കും.” യോജിച്ച രണ്ടു പെൺആനകളോടൊപ്പം ഗജരാജൻ കൂടുതൽ ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ, മനസ്സിനനുകൂലമായ ആ പ്രിയഭാര്യകളോടൊപ്പം ബൃഹദ്രഥൻ കൂടുതൽ ദീപ്തിമാനായി തോന്നി.
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical kingship within household life: when one undertakes a relationship involving two spouses, dharma requires impartiality—no favoritism, no unequal treatment—grounded in a solemn vow and consistent affection.
Kṛṣṇa recounts how King Bṛhadratha married the twin daughters of the king of Kāśī and privately promised both wives equal love and equal conduct; the scene concludes with a simile comparing his enhanced splendor to an elephant adorned by two well-matched cow-elephants.