Shloka 55
Samrāt-Lakṣaṇa and the Counsel to Check Jarāsandha (सम्राट्-लक्षणं जरासन्ध-प्रतिबाधा-परामर्शः)
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् | अष्टादशावरै्नद्ध क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदै:,रैवतकी दुर्गकी लम्बाई तीन योजनकी है। एक-एक योजनपर सेनाओंके तीन-तीन दलोंकी छावनी है। प्रत्येक योजनके अन्तमें सौ-सौ द्वार हैं, जो सेनाओंसे सुरक्षित हैं। वीरोंका पराक्रम ही उस गढ़का प्रधान फाटक है। युद्धमें उन््मत्त होकर पराक्रम दिखानेवाले अठारह यादववंशी क्षत्रियोंसे वह दुर्ग सुरक्षित है
yojanānte śatadvāraṁ vīravikramatoraṇam | aṣṭādaśāvarair naddhaṁ kṣatriyair yuddhadurmadāḥ ||
ഓരോ യോജനയുടെ അറ്റത്തും നൂറു കവാടങ്ങളുള്ള കോട്ട—അതിന്റെ തോരണം വീരന്മാരുടെ വിക്രമം തന്നെയാണ്. യുദ്ധോന്മാദത്തിൽ മദിച്ച പതിനെട്ടു യാദവ ക്ഷത്രിയർ അതിനെ ദൃഢമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
The verse elevates disciplined martial readiness as a facet of kṣatriya-dharma: a realm’s true ‘gate’ is not merely masonry but the courage, training, and coordinated protection provided by capable warriors.
Kṛṣṇa is describing a heavily secured stronghold: at each yojana-interval there are many gates, and the fortification is effectively maintained by eighteen battle-fervent Yādava kṣatriyas, emphasizing both physical defenses and human valor.