Shloka 17
Vaiśravaṇa-sabhā-varṇanam
Description of Kubera’s Assembly Hall
हंसचूड: शिखावर्तो हेमनेत्रो विभीषण: । पुष्पानन: पिड़लक: शोणितोद: प्रवालक:,किन्नर तथा नर नामवाले गन्धर्व, मणिभद्र, धनद, श्वेतभद्र, गुह्मक, कशेरक, गण्डकण्डू, महाबली प्रद्योत, कुस्तुम्बुरु पिशाच, गजकर्ण, विशालक, वराहकर्ण, ताग्रोष्ठ, फलकक्ष, फलोदक, हंसचूड, शिखावर्त, हेमनेत्र, विभीषण, पुष्पानन, पिंगलक, शोणितोद, प्रवालक, वृक्षवासी, अनिकेत तथा चीरवासा, भारत! ये तथा दूसरे बहुत-से यक्ष लाखोंकी संख्यामें उपस्थित होकर उस सभामें कुबेरकी सेवा करते हैं
nārada uvāca | haṃsacūḍaḥ śikhāvarto hemnetro vibhīṣaṇaḥ | puṣpānanaḥ piṅgalakaḥ śoṇitodaḥ pravālakaḥ | kinnaras tathā naranāmavālo gandharvaḥ maṇibhadraḥ dhanadaḥ śvetabhadraḥ guhmakas kaśerako gaṇḍakaṇḍū mahābalī pradyotaḥ kustumburuḥ piśāco gajakārṇaḥ viśālakaḥ varāhakārṇas tāgroṣṭhaḥ phalakakṣaḥ phalodakaḥ vṛkṣavāsī aniketaś ca cīravāsā ca | bhārata! ye tathā ’nye bahavo yakṣā lakṣaśaḥ saṃnipatya tasmin sabhāyāṃ kuberaṃ paricārakāḥ ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹംസചൂഡൻ, ശിഖാവർത്തൻ, ഹേമനേത്രൻ, വിഭീഷണൻ, പുഷ്പാനനൻ, പിംഗലകൻ, ശോണിതോദൻ, പ്രവാലകൻ—ഇവരോടൊപ്പം കിന്നരന്മാരും ‘നരനാമവാൻ’ മുതലായ ഗന്ധർവ്വരും; കൂടാതെ മണിഭദ്രൻ, ധനദൻ (കുബേരൻ), ശ്വേതഭദ്രൻ, ഗുഹ്മകൻ, കശേരകൻ, ഗണ്ഡകണ്ഡൂ, മഹാബലി പ്രദ്യോതൻ, കുസ്തുംബുരു, പിശാച, ഗജകർണ, വിശാലക, വരാഹകർണ, താഗ്രോഷ്ഠ, ഫലകക്ഷ, ഫലോദക, വൃക്ഷവാസി, അനികേതൻ, ചീരവാസാ—ഓ ഭാരതാ! ഇവരും മറ്റും അനവധി യക്ഷർ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആ സഭയിൽ ഒന്നിച്ചു കൂടി കുബേരനെ സേവിക്കുന്നു।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights cosmic hierarchy and the ethic of proper service: even powerful semi-divine beings gather in ordered ranks to attend upon Kubera, suggesting that authority and prosperity are sustained through disciplined duty and respectful attendance within a larger moral-cosmic order.
Nārada is listing prominent Yakṣas (and related celestial beings) who assemble in vast numbers in Kubera’s assembly hall, portraying the grandeur of Kubera’s court and the multitude of attendants who serve him there.