Shloka 2

अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः

The Commencement of the Great Departure

Devanagari script

वैशम्पायन उवाच श्र॒त्वैवं कौरवो राजा वृष्णीनां कदनं महत्‌ | प्रस्थाने मतिमाधाय वाक्यमर्जुनमब्रवीत्‌,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्‌! कुरुराज युधिष्ठछिरने जब इस प्रकार वृष्णिवंशियोंके महान्‌ संहारका समाचार सुना तब महाप्रस्थानका निश्चय करके अर्जुनसे कहा--

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca: śrutvaivaṁ Kauravo rājā Vṛṣṇīnāṁ kadanaṁ mahat | prasthāne matim ādhāya vākyam Arjunam abravīt ||

Translation

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! കുരുരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ വൃഷ്ണിവംശത്തിന്റെ മഹാസംഹാരവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, മഹാപ്രസ്ഥാനത്തിന് മനസ്സുറപ്പിച്ച് അർജുനനോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Word by Word

वैशम्पायनःVaiśampāyana

उवाचsaid

श्रुत्वाhaving heard

एवम्thus

कौरवःthe Kaurava (Yudhiṣṭhira)

राजाking

वृष्णीनाम्of the Vṛṣṇis

कदनम्slaughter, destruction

महत्great

प्रस्थानेin/for the departure (great journey)

मतिम्intention, resolve

आधायhaving fixed/placed (his mind)

वाक्यम्words, speech

अर्जुनम्Arjuna

अब्रवीत्said, spoke

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Yudhiṣṭhira

Arjuna

Vṛṣṇis

Kuru (dynasty/kingdom)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes