Shloka 67
उन बाणोंको निकालकर वे अनुपम पराक्रमी सर्वसमर्थ श्रीकृष्ण और अर्जुन सुहृदोंसे घिरे हुए छावनीपर आये और यज्ञमें पदार्पण करनेवाले भगवान् विष्णु तथा इन्द्रके समान वे दोनों ही सुखपूर्वक शिबिरके भीतर प्रविष्ट हुए ।। तौ देवगन्धर्वमनुष्यचारणै- महर्षिभिर्यक्षमहोरगैरपि । जयाभिवृद्ध्या परयाभिपूजितौ हते तु कर्णे परमाहवे तदा,उस महासमरमें कर्णके मारे जानेपर देवता, गन्धर्व, मनुष्य, चारण, महर्षि, यक्ष तथा बड़े-बड़े नागोंने भी “आपकी जय हो, वृद्धि हो" ऐसा कहते हुए बड़ी श्रद्धासे उन दोनोंका समादर किया
tān bāṇān nikaṣkṛtya te 'nupama-parākramau sarva-samarthau śrīkṛṣṇārjunau suhṛdbhiḥ parivṛtau chāvanīm ājagmatū; yajñe padārpaṇa-kāle bhagavantau viṣṇv-indrāv iva tau ubhau sukha-pūrvakaṃ śibirasya antar praviṣṭau ||
tau deva-gandharva-manuṣya-cāraṇaiḥ maharṣibhir yakṣa-mahoragair api |
jayābhivṛddhyā parayābhipūjitau hate tu karṇe paramāhave tadā ||
അമ്പുകൾ പിഴുതെടുത്ത്, അതുല്യവീര്യവും സമ്പൂർണ്ണസാമർത്ഥ്യവും ഉള്ള ശ്രീകൃഷ്ണനും അർജുനനും സുഹൃത്തുക്കൾ ചുറ്റിനിന്ന് ശിബിരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി വന്നു. യാഗത്തിൽ സ്ഥാനമേറ്റെടുക്കാൻ വരുന്ന വിഷ്ണുവിനെയും ഇന്ദ്രനെയും പോലെ, അവർ ഇരുവരും സുഖത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെയും പാവിലിയനിൽ പ്രവേശിച്ചു. ആ പരമയുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ചാരണർ, മഹർഷിമാർ, യക്ഷന്മാർ, മഹാനാഗങ്ങൾ എന്നിവർ “നിങ്ങൾക്ക് ജയം—വിജയം വർധിക്കട്ടെ” എന്നു വിളിച്ചുപറഞ്ഞ് പരമഭക്തിയോടെ ആ ഇരുവരെയും ആദരിച്ചു।
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse frames martial success within a moral-cosmic order: rightful victory is not merely personal glory but is publicly affirmed by allies and symbolically by the wider universe (gods, seers, and beings). The comparison to Viṣṇu and Indra at a sacrifice suggests that disciplined action and its outcome can be viewed as a kind of sacred duty, where honor follows the fulfillment of one’s role.
After the intense fighting in which Karṇa has been killed, Kṛṣṇa and Arjuna have arrows removed and then return, surrounded by friends, to their camp and enter their pavilion calmly. Various classes of beings—divine, celestial, human, and serpent beings—offer loud acclamations of victory and pay them high honor.