Shloka 7

Devanagari script

भग्नश्‌ड्जा वृषा यद्वद्‌ भग्नदंष्टा इवोरगा: । प्रत्यपायाम सायाह्ले निर्जिता: सव्यसचिना,हम सब लोग सायंकालमें सव्यसाची अर्जुनसे परास्त होकर शिबिरकी ओर लौटे थे। उस समय हमारी दशा उन बैलोंके समान हो रही थी, जिनके सींग तोड़ दिये गये हों। हम उन सर्पोके समान हो गये थे, जिनके विषैले दाँत नष्ट कर दिये गये हों

Transliteration

sañjaya uvāca | bhagnāśṛṅgā vṛṣā yadvad bhagnadaṃṣṭrā ivoragāḥ | pratyapāyāma sāyāhle nirjitāḥ savyasācinā ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—സന്ധ്യാകാലത്ത് സവ്യസാചി അർജുനനാൽ പരാജിതരായി ഞങ്ങൾ ശിബിരത്തേക്കു പിൻവാങ്ങി. ഞങ്ങളുടെ അവസ്ഥ കൊമ്പൊടിഞ്ഞ കാളകളെപ്പോലെയും, വിഷദന്തങ്ങൾ തകർന്ന സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു—ജീവിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും പ്രഹരശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടു.

Word by Word

• {'sañjaya uvāca': 'Sañjaya said', 'bhagnā-śṛṅgāḥ': 'with broken horns', 'vṛṣāḥ': 'bulls', 'yadvat': 'just as', 'bhagna-daṃṣṭrāḥ': 'with broken fangs', 'iva': 'like', 'uragāḥ': 'serpents', 'pratyapāyāma': 'we retreated/withdrew', 'sāyāhle': 'in the late afternoon/evening', 'nirjitāḥ': 'defeated, overcome', 'savyasācinā': 'by Savyasācin (Arjuna, the ambidextrous archer)', 'śibiram': 'camp (implied by the Hindi gloss

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Savyasācin (Arjuna)
• Kaurava army (implied by 'we')
• camp (śibira, implied)
• bulls
• serpents

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse teaches that defeat can render even a large force ineffective—like bulls without horns or snakes without fangs—highlighting how power in war depends on both capability and morale, and how arrogance collapses when checked by superior skill.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava side, having been defeated by Arjuna (Savyasācin), retreated toward their camp at evening, feeling helpless and disarmed in spirit, compared to hornless bulls and fangless serpents.