Shloka 743
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
विद्रुतान् रथिनो दृष्टवा मन्ये शोचति पुत्रक: । दुर्मैषण और वृषसेन भी युद्धमें मारे गये
vidrutān rathino dṛṣṭvā manye śocati putrakaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഓടിപ്പോകുന്ന രഥികളെ കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ പുത്രൻ ദുഃഖിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ദുര്മൈഷണനും വൃഷസേനനും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; മഹാരഥികളായ പാണ്ഡവരുടെ പ്രഹാരത്തിൽ സൈന്യത്തിൽ ഭയം പടർന്നു, കലാപവും പാഞ്ഞോടലും തുടങ്ങി. സഹായരാജാക്കന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ച് ഓടിത്തുടങ്ങി; രഥികളും പിറകു കാട്ടി. ഇതെല്ലാം കണ്ടാൽ എന്റെ മകൻ ശോകാകുലനായിരിക്കുമെന്നു തോന്നുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical and psychological cost of war: when key warriors fall, collective morale collapses, and even those bound by kṣatriya duty may retreat. It underscores how leadership, courage, and adherence to dharma are tested under catastrophic loss.
After Durmaiṣaṇa and Vṛṣasena are killed and the Pāṇḍavas strike the opposing forces hard, the army breaks into a rout. Allied kings and chariot-warriors flee, and Vaiśampāyana infers that his son (the listener within the frame narrative) must be grieving upon seeing this collapse.