Shloka 6
प्रभूतपद्मोत्पलमत्स्यकच्छपौ महाह्दौ पक्षिगणैरिवावृतौ । सुसंनिकृष्टावनिलोद्धतौ यथा तथा रथौ तौ ध्वजिनौ समीयतु:
sañjaya uvāca |
prabhūtapadmotpala-matsya-kacchapau mahāhradāv pakṣigaṇair ivāvṛtau |
susaṃnikṛṣṭāv aniloddhatau yathā tathā rathau tau dhvajinau samīyatuḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അടുത്തടുത്തായി കിടക്കുന്ന രണ്ട് മഹാഹ്രദങ്ങൾ പോലെ—അവയിൽ ധാരാളം പദ്മ-ഉത്പലങ്ങൾ, മത്സ്യങ്ങളും ആമകളും നിറഞ്ഞ്, പക്ഷിസമൂഹങ്ങൾ മൂടിയതുപോലെ തോന്നി—കാറ്റാൽ കലങ്ങിയുയർന്ന് പരസ്പരം ചേർന്നുമുട്ടുന്നതുപോലെ; അതുപോലെ ധ്വജശോഭിതമായ ആ രണ്ടു രഥങ്ങളും യുദ്ധക്കൂട്ടത്തിൽ തമ്മിൽ ഇടിച്ചുമുട്ടി ചേർന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers no direct moral injunction; its ethical resonance lies in portraying battle as a powerful, almost natural force. By likening the warriors’ chariots to wind-driven lakes, it suggests how violence, once unleashed, gathers momentum beyond easy restraint—inviting reflection on responsibility and the grave consequences of choosing war.
Sañjaya describes two opposing, bannered chariots rushing together and colliding. He heightens the scene with a vivid simile: two nearby, life-filled lakes, stirred by wind, surging into each other—conveying the intensity and inevitability of the clash.