Shloka 101
इसी प्रकार शल्यने भी कमलनयन श्रीकृष्णकी ओर दृष्टिपात किया; परंतु वहाँ विजय श्रीकृष्णकी ही हुई। उन्होंने अपने नेत्ररूपी बाणोंसे शल्यको पराजित कर दिया ।।
tathā śalyenāpi kamalanayanaṃ śrīkṛṣṇaṃ prati dṛṣṭipātaḥ kṛtaḥ; kintu tatra jayaḥ śrīkṛṣṇasyaiva babhūva. sa netra-śaraireva śalyaṃ parājigāya. karṇaṃ cāpy ajayad dṛṣṭyā kuntīputro dhanañjayaḥ. athābravīt sūtaputraḥ śalyam ābhāṣya sasmitaṃ— “śalya, satyaṃ vada; yadi kadācit adya raṇabhūmau kuntīputro ’rjunaḥ mām iha hanyāt, tvaṃ asmin saṃgrāme kiṃ kariṣyasi?”
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അതേവിധം ശല്യനും പദ്മനേത്രനായ ശ്രീകൃഷ്ണനിലേക്കു ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ അവിടെ വിജയം കൃഷ്ണനുടേതായിരുന്നു—അവൻ നേത്രബാണങ്ങളാൽ ശല്യനെ ജയിച്ചു. അതുപോലെ കുന്തീപുത്ര ധനഞ്ജയനും തന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ കർണനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. പിന്നെ സൂതപുത്രൻ കർണൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ശല്യനോട് പറഞ്ഞു—“ശല്യാ! സത്യം പറയുക; ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ കുന്തീപുത്രൻ അർജുനൻ എന്നെ ഇവിടെ വധിച്ചാൽ, നീ ഈ സംഗ्रामത്തിൽ എന്തു ചെയ്യും?”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how inner resolve and moral-spiritual authority can manifest as victory even without weapons—symbolized by ‘eye-arrows.’ It also foregrounds the ethical demand for truthful counsel in war: Karṇa presses Śalya to speak honestly about his intentions and conduct if Karṇa falls.
Sañjaya describes a tense exchange of looks: Kṛṣṇa’s gaze overpowers Śalya, and Arjuna’s gaze overpowers Karṇa. Immediately after, Karṇa—smiling but probing—questions Śalya about what Śalya will do in the battle if Arjuna kills Karṇa that very day.