Shloka 5
नरश्रेष्ठ नरेश्वर! कृपाचार्य आदि आपके रथी वीरोंने अपने उत्तम बाणोंद्वारा प्रहार करते हुए वहाँ पाण्डव-पक्षके उन ग्यारह महारथी वीरोंको आगे बढ़नेसे रोक दिया। तत्पश्चात् कुलिन्ददेशके योधा नूतन मेघके समान काले, पर्वतशिखरोंके समान विशालकाय और भयंकर वेगशाली हाथियोंद्वारा कौरववीरोंपर चढ़ आये ।।
sañjaya uvāca | naraśreṣṭha nareśvara! kṛpācārya-ādayaḥ tava rathī vīrāḥ svair uttamaiḥ bāṇaiḥ praharantaḥ tatra pāṇḍava-pakṣasya tān ekādaśa mahārathān vīrān agre gantuṃ nivārayām āsuḥ | tataḥ kulinda-deśasya yodhāḥ nūtana-megha-samānāḥ kālāḥ parvata-śikhara-samānāḥ viśāla-kāyāḥ bhayaṅkara-vega-śālinaḥ hastibhiḥ kaurava-vīreṣu samāruhya abhyapatanta || sukalpitā haimavatā madotkaṭā raṇābhikāmaiḥ kṛtibhiḥ samāsthitāḥ | suvarṇa-jālair avitatā babhur gajāḥ tathā yathā khe jaladāḥ savidyutaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നരശ്രേഷ്ഠ നരേശ്വരാ! കൃപാചാര്യൻ മുതലായ നിങ്ങളുടെ രഥീ വീരന്മാർ ഉത്തമ അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ച് പാണ്ഡവപക്ഷത്തിലെ ആ പതിനൊന്ന് മഹാരഥന്മാരെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങാതിരിക്കാൻ തടഞ്ഞു. തുടർന്ന് കുലിന്ദദേശത്തിലെ യോദ്ധാക്കൾ പുതുമേഘംപോലെ കറുത്ത, പർവ്വതശിഖരങ്ങൾപോലെ മഹാകായമായ, ഭീകരവേഗമുള്ള ആനകളിൽ കയറി കൗരവവീരന്മാരുടെ മേൽ പാഞ്ഞുകയറി. ഹിമവത്പ്രദേശത്തിലെ ആ മദോന്മത്ത ആനകൾ ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവരുടെ പുറത്ത് സ്വർണജാലം പൊതിഞ്ഞ ഝൂളകൾ തൂങ്ങിയിരുന്നു; അതിന്മേൽ യുദ്ധത്തിൽ നിപുണരും രണാഭിലാഷികളുമായ കുലിന്ദ വീരന്മാർ ഇരുന്നിരുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവർ മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങളെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how disciplined resistance and coordinated force can halt even elite opponents; ethically, it underscores the epic’s tension between valor and the destructive momentum of war, where skill and spectacle (ornamented elephants, heroic ranks) serve a grim purpose.
Kripa and other Kaurava chariot-warriors block the advance of eleven Pandava great warriors with concentrated arrow-fire. Immediately after, Kulinda fighters charge the Kauravas atop massive, musth-elephants from the Himalayan region, richly adorned, compared to thunderclouds with lightning.