Shloka 31
स तान् मोघांस्तस्य कुर्वन् शरौघां- श्वचार मार्गान् नकुलश्षित्ररूपान्,नकुल उसके उन बाणसमूहोंको व्यर्थ करते हुए विचित्र मार्गोंसे विचरने लगे (युद्धके अद्भुत पैंतरे दिखाने लगे)। नरेन्द्र! तलवारके विचित्र हाथ दिखाते हुए शीचघ्रतापूर्वक विचरनेवाले नकुलकी सहस्र तारोंके चिह्नवाली ढालको कर्णके पुत्रने उस महायुद्धमें अपने विशाल बाणोंद्वारा नष्ट कर दिया
sa tān moghāṁs tasya kurvan śaraughān vicāra-mārgān nakulaḥ citra-rūpān | narendra khaḍga-vicitra-hastaiḥ śīghratayā vicaran nakulasya sahasra-tārāṅkitaṁ phalakam karṇa-putreṇa mahāyuddhe vipulaiḥ śaraiḥ nāśitam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—തനിക്കെതിരേ വന്ന അമ്പുവർഷങ്ങളെ വ്യർത്ഥമാക്കി നകുലൻ വിചിത്രപഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു, യുദ്ധത്തിലെ അത്ഭുതമായ പായ്ച്ചലുകൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഹേ നരേന്ദ്രാ! വാളിന്റെ വിചിത്ര കൈവൈദഗ്ധ്യം കാണിച്ചു വേഗത്തിൽ ചുറ്റി നടന്ന നകുലന്റെ സഹസ്രതാരാ-ചിഹ്നിതമായ പരിചയെ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ കർണപുത്രൻ തന്റെ മഹാബാണങ്ങളാൽ തകർത്തു നശിപ്പിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: composure under attack, tactical intelligence, and disciplined skill. Ethically, it underscores that prowess in war is measured not only by striking but also by neutralizing harm—turning an opponent’s assault ‘mogha’ through alertness and method.
Nakula evades and nullifies incoming arrow-volleys with swift, unusual battlefield movements while displaying refined sword-handling. In response, Karṇa’s son (Vṛṣasena) counters decisively by shooting powerful arrows that smash Nakula’s star-marked shield during the great battle.