Shloka 31
राजन! इस प्रकार जब वह भयंकर संग्राम चल रहा था, उसी समय राजा दुर्योधनका छोटा भाई आपका पुत्र दुःशासन निर्भय हो बाणोंकी वर्षा करता हुआ भीमसेनपर चढ़ आया। उसे देखते ही भीमसेन भी बड़े उतावले होकर उसकी ओर दौड़े और जिस प्रकार सिंह महारुकु नामक मृगपर आक्रमण करता है, उसी प्रकार उसके पास जा पहुँचे ।।
tatas tayor yuddham atīva dāruṇaṁ pradīvyatoḥ prāṇadurodaraṁ dvayoḥ | paraspareṇābhiniviṣṭaroṣayor udagrayoḥ śambaraśakrayor yathā ||
രാജൻ! ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ സംഗരം തുടരുമ്പോൾ തന്നേ, രാജാ ദുര്യോധനന്റെ ഇളയ സഹോദരനായ നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുഃശാസനൻ, നിർഭയമായി അമ്പുവർഷം ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഭീമസേനന്റെ മേൽ പാഞ്ഞുകയറി. അവനെ കണ്ടയുടൻ ഭീമസേനനും അത്യുത്സാഹത്തോടെ അവന്റെ നേരെ ഓടി, സിംഹം ‘മഹാരുരു’ എന്ന മൃഗത്തെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ അവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി. പിന്നെ ആ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ അത്യന്തം ദാരുണമായ യുദ്ധം ജ്വലിച്ചു—പ്രാണം തന്നെയായിരുന്നു പണയം. പരസ്പരക്രോധത്തിൽ ഉറച്ച ആ ഉഗ്രയോദ്ധാക്കൾ പുരാതനകാലത്തെ ശംബരനും ശക്രനും (ഇന്ദ്രനും) പോലെ ഏറ്റുമുട്ടി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how mutual wrath, once fully entrenched, makes conflict a ‘wager of life’ (prāṇa-durodara). It cautions that anger escalates violence beyond strategy into existential risk, even for mighty warriors, and frames battlefield valor alongside the moral peril of rage-driven action.
Sanjaya describes Bhima and Duhshasana meeting in an extremely fierce duel. Their mutual anger is emphasized, and their clash is compared to the mythic confrontation between Indra (Śakra) and the asura Śambara, signaling a titanic, life-staking encounter.