Shloka 20
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
वत्सान् कलिड्रांस्तरलानश्मकानृषिकानपि । (शबरान् परहृणांश्व प्रहूणान् सरलानपि । म्लेच्छराष्ट्राधिपां श्वैव दुर्गानाटविकांस्तथा ।।
vaiśampāyana uvāca |
vatsān kaliṅgāṁs taralān aśmakān ṛṣikān api |
(śabarān parahūṇāṁś ca prahūṇān saralān api |
mleccharāṣṭrādhipāṁś caiva durgānāṭavikāṁs tathā ||)
jitvaitān samare vīraḥ śakre balibhṛtaḥ purā |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ആ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ വത്സർ, കലിംഗർ, തരലർ, അശ്മകർ, ഋഷികർ; കൂടാതെ ശബരർ, പരഹൂണർ, പ്രഹൂണർ, ശരലർ; മ്ലേച്ഛരാജ്യങ്ങളുടെ അധിപതികൾ; കോട്ടകളിലും വനങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന യോദ്ധാക്കൾ—ഇവരെല്ലാം ജയിച്ച്, പൂർവ്വം ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വേണ്ടി കരം വഹിക്കുന്നവരാക്കി, അഥവാ കപ്പം നൽകുന്നവരാക്കി, മാറ്റിയിരുന്നു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames conquest as the establishment of sovereignty through tribute (bali), reflecting an epic ideal of political order: a ruler’s power is validated by bringing diverse peoples under a structured hierarchy rather than depicting victory as mere violence.
The narrator lists many regions and groups said to have been defeated in earlier campaigns by a ‘hero,’ who then made them tributaries to Śakra (Indra). The catalogue functions as a rhetorical proof of overwhelming might and wide-ranging dominance.