Shloka 10
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
धृतराष्ट्र रवाच संजयाधिरथिरीर: सिंहद्विरदविक्रम: । वृषभप्रतिमस्कन्धो वृषभाक्षगतिश्नचरन्
dhṛtarāṣṭra uvāca sañjaya adhirathīraḥ siṃha-dvirada-vikramaḥ | vṛṣabha-pratima-skandho vṛṣabhākṣa-gatiś caran ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—സഞ്ജയാ! അധിരഥന്റെ വീരപുത്രനായ കർണ്ണൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ സിംഹത്തിന്റെയും ഗജത്തിന്റെയും സമാനമായ പരാക്രമത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു. അവന്റെ ഭുജങ്ങൾ വൃഷഭത്തിന്റെ പോലെ ദൃഢമായിരുന്നു; അവന്റെ കണ്ണുകളും നടപ്പും വൃഷഭസദൃശമായിരുന്നു. ദാനവർഷണം കൊണ്ടു അവൻ വൃഷഭസ്വരൂപനെന്നപോലെ തോന്നി. ആയുധങ്ങളുടെ ഘോരസംഘർഷത്തിനിടയിൽ സഞ്ചരിച്ചിട്ടും ഇന്ദ്രസമനായ ശത്രുവിനെ നേരിട്ടാലും വൃഷഭംപോലെ ഒരിക്കലും യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയില്ല. അവൻ യുവാവായിരുന്നു; അവന്റെ ദേഹം വജ്രംകൊണ്ട് തീർത്തതുപോലെ കഠിനമായിരുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the kṣatriya ideal of steadfast courage: a warrior should not retreat when duty calls, even before a formidable opponent. It also frames martial excellence through controlled strength and reputation—valor joined to an identity shaped by generosity and resolve.
Dhṛtarāṣṭra addresses Sañjaya and asks/reflects upon Karṇa’s qualities. He describes Karṇa’s physical power and battlefield bearing through animal similes (lion, elephant, bull), emphasizing his fearlessness and unyielding presence in combat.