Shloka 12
त॑ रथं मेघसंकाशं वैयाप्रपरिवारणम् । संदृश्य पाण्डुपञ्चालास्त्रस्ता ह्वासन् विशाम्पते,प्रजानाथ! व्याप्रचर्मसे आच्छादित और मेघगर्जनके समान गम्भीर घोष करनेवाले उस रथको देखकर पाण्डव तथा पांचाल-सैनिक त्रस्त हो उठे
taṁ rathaṁ meghasaṅkāśaṁ vaiyāpraparivāraṇam | saṁdṛśya pāṇḍupañcālāstrastā hvāsan viśāmpate prajānātha | vyāpracarmase āchāditaṁ ca meghagarjanavat gambhīraghoṣam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രജാനാഥാ! വ്യാഘ്രചർമ്മംകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ്, മേഘസമാനമായി ഇരുണ്ടും ഭീമവുമായും, ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ ഗംഭീര നാദം മുഴക്കുന്ന ആ രഥം കണ്ടപ്പോൾ പാണ്ഡവരും പാഞ്ചാല യോദ്ധാക്കളും ഭീതരായി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory displays of power—formidable appearance, protective armor, and thunder-like sound—can destabilize the mind. In the ethical pressure of war, steadiness (dhairya) becomes as crucial as weapons; fear arises naturally, but warriors are tested by whether they can regain composure and act according to duty.
Sañjaya reports to the king that the Pāṇḍavas and their Pañcāla allies see an imposing chariot, cloud-dark and roaring like thunder, covered with protective hide-guards. The sight and sound intimidate them, and they become alarmed on the battlefield.