Shloka 73
भयेन महता<<विष्ट: पुत्रो दुर्योधनस्तव । अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति,राजन! धनुर्धर भीमसेनके द्वारा शकुनिके परास्त हो जानेपर आपके पुत्र दुर्योधनको बड़ा भय हुआ। वह मामाके जीवनकी रक्षा चाहता हुआ वेगशाली घोड़ोंद्वारा वहाँसे भाग निकला
bhayena mahatāviṣṭaḥ putro duryodhanas tava | apāyāj javanair aśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati, rājan |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ധനുർധരനായ ഭീമസേനൻ ശകുനിയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതു കണ്ടപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ മഹാഭയത്തിൽ ആകുലനായി. മാതുലനായ ശകുനിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കണമെന്ന ആശങ്കയിൽ വേഗമേറിയ കുതിരകളിൽ കയറി അവിടെ നിന്ന് അതിവേഗം പിന്മാറി ഓടി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear and attachment can abruptly reshape conduct in war: even a proud warrior may retreat when shaken, and familial loyalty (concern for the maternal uncle) can become the immediate motive. Ethically, it points to the tension between kṣatriya ideals of steadfastness and the human impulses of भय (fear) and सापेक्षता (protective concern).
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Duryodhana, terrified after Śakuni has been overcome by the bowman Bhīmasena, quickly escapes on swift horses, moving with concern toward his maternal uncle—implicitly to secure Śakuni’s safety.