Shloka 57
कृताञ्जलिस्ततो वाक्यमुवाचानन्तरं वच: । भगवान् श्रीकृष्णका यह वचन सुनकर धर्मराज युधिष्ठिरने अपने चरणोंमें पड़े हुए हृषीकेशको वेगपूर्वक उठाकर फिर दोनों हाथ जोड़कर यह बात कही-- ।। एवमेव यथा<<त्थ त्वमस्येषो5तिक्रमो मम,“गोविन्द! आप जैसा कहते हैं, वह ठीक है। वास्तवमें मुझसे यह नियमका उल्लंघन हो गया है। माधव! आपने अनुनयद्वारा मुझे संतुष्ट कर दिया और संकटके समुद्रमें डूबनेसे बचा लिया। अच्युत! आज आपके द्वारा हमलोग घोर विपत्तिसे बच गये
sañjaya uvāca | kṛtāñjalistato vākyamuvācānantaraṃ vacaḥ | bhagavān śrīkṛṣṇa-kathitaṃ vacanaṃ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ pādayoḥ patitaṃ hṛṣīkeśaṃ vegapūrvakam utthāpya punaḥ karābhyāṃ añjaliṃ kṛtvā idam uvāca— evam eva yathāttha tvaṃ, asyeṣo ’tikramo mama | govinda, yathā vadasi tathā satyam; vastutaḥ mayā niyamasya ullanghanaṃ kṛtam | mādhava, tvayā anunayena ahaṃ saṃtoṣitaḥ, saṅkaṭa-samudre nimajjanāt ca rakṣitaḥ | acyuta, adya tvayā vayaṃ ghora-vipatteḥ paritrātāḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം യുധിഷ്ഠിരൻ കൃതാഞ്ജലിയോടെ അടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ പാദങ്ങളിൽ വീണുകിടന്ന ഹൃഷീകേശനെ വേഗത്തിൽ ഉയർത്തി, പിന്നെയും കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു—“ഗോവിന്ദാ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് സത്യം; വാസ്തവത്തിൽ എനിക്കാൽ നിയമലംഘനം സംഭവിച്ചു. മാധവാ! നിങ്ങളുടെ സാന്ത്വനവും സൌമ്യമായ അനുനയവും എന്നെ പ്രസന്നനാക്കി, ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുന്നതിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചു. അച്യുതാ! ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ തന്നെയാണ് ഞങ്ങൾ ഭയങ്കര വിപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായത്.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even a righteous person can err; true dharma includes acknowledging transgression, accepting wise counsel, and restoring moral balance through humility and receptivity to guidance.
After hearing Krishna’s words, Yudhishthira lifts Krishna from his feet (ending the act of prostration), folds his hands, admits he has violated a rule, and credits Krishna’s gentle persuasion with saving them from a grave crisis.