Shloka 296
युधिष्टिरं धर्मभृतां वरिष्ठ शृणुष्व राजन्निति शक्रसूनु: । “अतः पार्थ! अब तुम यहाँ अपनी ही वाणीद्वारा अपने गुणोंका वर्णन करो। ऐसा करनेसे यह मान लिया जायगा कि तुमने अपने ही हाथों अपना वध कर लिया।” यह सुनकर अर्जुनने उनकी बातका अभिनन्दन करते हुए कहा--'श्रीकृष्ण! ऐसा ही हो'। फिर इन्द्रकुमार अर्जुन अपने धनुषको नवाकर धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिससे इस प्रकार बोले --'राजन! सुनिये
sañjaya uvāca |
yudhiṣṭhiraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭha śṛṇuṣva rājann iti śakrasūnuḥ |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— “ധർമ്മഭൃതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരാ, കേൾക്കുക രാജാവേ”— എന്ന് ഇന്ദ്രപുത്രൻ അർജുനൻ പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്— “അതുകൊണ്ട്, പാർഥാ! ഇപ്പോൾ ഇവിടെ നീ തന്നേ നിന്റെ വാക്കിലൂടെ നിന്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണ്ണിക്ക; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നീ നിന്റെ കൈകളാൽ തന്നെ നിന്നെ വധിച്ചതായി കരുതപ്പെടും”— എന്നു പറഞ്ഞു. ഇത് കേട്ട് അർജുനൻ സമ്മതിച്ച്— “ശ്രീകൃഷ്ണാ! അങ്ങനെ തന്നേ” എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ ഇന്ദ്രകുമാരൻ അർജുനൻ ധനുസ്സു നമിച്ച് ധർമ്മാത്മാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരനോട്— “രാജൻ! കേൾക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical weight of speech in a dharmic context: words can establish honor or invite peril. It frames self-praise and public declaration as morally and strategically consequential, especially for a kshatriya in wartime.
Sanjaya reports that Arjuna (Indra’s son) respectfully calls upon Yudhishthira—praised as foremost among dharma-bearers—to listen. This introduces a speech where Arjuna, after accepting a provocative suggestion about declaring his own qualities, turns to address Yudhishthira directly.