Shloka 293
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
तत् ते श्रेयो राजपुत्राभविष्य- न्न चेत् संग्रामादपयानं दुरात्मन् । “दुरात्मा राजपुत्र! यदि तुम पाँचवें महीनेमें माताके गर्भसे गिर गये होते अथवा माता कुन्तीके अत्यन्त कष्टदायक गर्भमें आये ही नहीं होते तो वह तुम्हारे लिये अच्छा होता; क्योंकि उस दशामें तुम्हें युद्धलोे भाग आनेका कलंक तो नहीं प्राप्त होता
tat te śreyo rājaputrābhaviṣyan na cet saṅgrāmād apayānaṁ durātman
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജപുത്രാ, ഇതുതന്നെ നിനക്കു ശ്രേയസ്കരം; നീ യഥാർത്ഥ ശ്രേയസ്സിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഹേ ദുർമനസ്സേ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറരുത്.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts śreyas (the truly beneficial, morally right course) with apayāna (retreat). In the epic’s kṣatriya-ethic, abandoning the fight—especially when duty calls—is treated as dishonor and a lapse in dharma.
Sañjaya reports a harsh admonition directed at a prince on the battlefield, warning him that if he will not choose the better path, he must not turn away from combat; the speech functions to shame and restrain any impulse to flee.