Shloka 23
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
तृणं च कृत्वा समरे भवन्तं ततो<5हमेवं निकृतो दुरात्मना । वैकर्तनेनैव तथा कृतो5हं यथा हाुशक्त: क्रियते हबान्धव:,“निश्चय ही मेरे अभाग्य और पूर्वकृत पाप इस युद्धमें प्रबल हो रहे हैं। दुरात्मा कर्णने संग्राममें तुम्हें तितकेके समान समझकर मेरा ऐसा अपमान किया है। किसी शक्तिहीन तथा बन्धु-बान्धवोंसे रहित असहाय मनुष्यके साथ जैसा बर्ताव किया जाता है, कर्णने वैसा ही मेरे साथ किया है
tṛṇaṁ ca kṛtvā samare bhavantaṁ tato ’ham evaṁ nikṛto durātmanā | vaikartanenaiva tathā kṛto ’haṁ yathā hīnaśaktaḥ kriyate hy abandhavaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളെ തൃണമെന്നപോലെ ലഘുവാക്കി കണ്ട് ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് എന്നെ ഇങ്ങനെ അപമാനിച്ചു. വൈകർത്തനൻ കർണ്ണൻ, ശക്തിയില്ലാത്തതും ബന്ധുക്കളില്ലാത്തതുമായ നിരാശ്രയനായ ഒരാളെ എങ്ങനെ പെരുമാറുമോ അതുപോലെ തന്നെയാണ് എന്നോടും പെരുമാറിയത്.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ugliness of exploiting another’s vulnerability: treating someone as insignificant (“like straw”) and as if they have no support is portrayed as the act of a durātman (wicked-minded person), underscoring that power in war can be used either with restraint or with contempt.
Sañjaya reports a moment of grievance and dishonor: Karna (Vaikartana) has, in the context of battle, dismissed the addressed person as worthless and treated him like a powerless, friendless man—an explicit description of humiliation inflicted amid the conflict.