Shloka 16
कर्णवधप्रसङ्गः / The Context of Karṇa’s Fall
Krishna’s Dharmic Recollection and the Decisive Astra
मन्ये कालमपयानस्य राजन् क्रूरात् कर्णात् तेडहमचिन्त्यकर्मन् । अचिन्त्यकर्मा नरेश्वर! जबतक सूतपुत्रने हमलोगोंको नहीं देखा था, तबतक उसके मनमें उद्वेग या खेद नहीं हुआ था। मैंने जब सुना कि उसने पहले आपपर दृष्टिपात किया था और आपसे उसका युद्ध भी हुआ था, साथ ही उससे भी पहले अश्वत्थामाने आपको क्षत-विक्षत कर दिया था, तब क्रूरकर्मा कर्णके सामनेसे आपका यहाँ चला आना ही मुझे समयोचित प्रतीत हुआ ।। मया कर्णस्यास्त्रमिदं पुरस्ताद् युद्धे दृष्टं पाण्डव चित्ररूपम्
arjuna uvāca | manye kālam apayānasya rājan krūrāt karṇāt te 'ham acintyakarman | mayā karṇasyāstram idaṃ purastād yuddhe dṛṣṭaṃ pāṇḍava citrarūpam ||
രാജാവേ, അചിന്ത്യകർമ്മാ, ക്രൂരനായ കർണന്റെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ പിന്മാറിയത് കാലോചിതമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഹേ പാണ്ഡവാ, യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ കണ്ണുമുന്നിൽ കർണന്റെ ഈ വിചിത്രവും ഭയങ്കരവും ആയ ആയുധം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അവൻ മുമ്പേ നിങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കി നിങ്ങളോടു യുദ്ധം ചെയ്തതും, അതിനു മുമ്പേ അശ്വത്ഥാമ നിങ്ങളെ പരിക്കേൽപ്പിച്ചതും കേട്ടപ്പോൾ—നിങ്ങളുടെ പിന്മാറ്റം എനിക്ക് ന്യായമായ വിവേകമായി തോന്നി।
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse frames timely withdrawal as dharmic prudence in war: protecting the king and preserving the larger cause can be ethically superior to reckless valor, especially when facing a known, extraordinary threat (Karṇa’s formidable astra).
Arjuna addresses Yudhiṣṭhira, judging his retreat from Karṇa as appropriate. Arjuna recalls having previously seen Karṇa’s powerful weapon in battle and notes that Yudhiṣṭhira had already been engaged by Karṇa and earlier injured by Aśvatthāmā, making withdrawal strategically sensible.