Shloka 41

पूर्णचन्द्रनिकाशेन मूर्श्निच्छत्रेण भारत । प्रियमाणेन समरे श्रीमच्छतशलाकिना,“भारत! प्रजानाथ! समरांगणमें जिसके मस्तकपर सौ तेजस्वी शलाकाओंसे युक्त और पूर्ण चन्द्रमाके समान प्रकाशमान श्वेत छत्र तना हुआ है, वही यह कर्ण तुम्हारी ओर कटाक्षपूर्वक देख रहा है। निश्चय ही यह युद्धस्थलमें उत्तम वेगका आश्रय लेकर तुम्हारे सामने आयेगा

sañjaya uvāca |

pūrṇacandranikāśena mūrdhni cchatreṇa bhārata |

priyamāṇena samare śrīmacchataśalākinā ||

ഹേ ഭാരത, സമരത്തിൽ കർണന്റെ ശിരസ്സിന് മുകളിൽ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ശ്വേതച്ഛത്രം വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നൂറു ദീപ്ത ദണ്ഡങ്ങളാൽ അത് അത്യന്തം ശോഭിക്കുന്നു।

पूर्णचन्द्रनिकाशेनby/with (something) resembling the full moon
पूर्णचन्द्रनिकाशेन:
Karana
TypeAdjective
Rootपूर्णचन्द्र-निकाश
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
छत्रेणwith an umbrella/parasol
छत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
भारतO Bharata
भारत:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रियमाणेनbeing pleased/delighting (in)
प्रियमाणेन:
Karana
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) → प्रियमाण (वर्तमान-कर्तरि/कर्मणि कृदन्त)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
श्रीमच्छतशलाकिनाwith a splendid (umbrella) having a hundred ribs/spokes
श्रीमच्छतशलाकिना:
Karana
TypeAdjective
Rootश्रीमत्-शत-शलाकिन्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)
K
Karṇa
R
royal parasol (cchatra)

Educational Q&A

The verse highlights how royal insignia and outward splendor (the full-moon-like parasol) signal authority and confidence in war, while also reminding the listener that such marks do not guarantee righteousness or victory—only the unfolding of fate and conduct (dharma) will decide outcomes.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Karṇa is conspicuous on the battlefield under a radiant white parasol with many ribs, and that Karṇa is looking toward the opposing side with intent, about to advance swiftly to engage.