Shloka 16
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
कितने ही हाथी घुड़सवारोंके छोड़े हुए तोमरों तथा अनेक विपक्षियोंको भी सूँड़ोंसे पकड़कर रणभूमिमें विचरते थे तथा दूसरे उनको टुकड़े-टुकड़े कर डालते थे ।। नाराचैश्छिन्नवर्माणो भ्राजन्ति सम गजोत्तमा: | हिमागमे यथा राजन व्यभ्रा इव महीधरा:,राजन! नाराचोंसे कवच छिलन्न-भिन्न होनेके कारण गजराजोंकी वैसी ही शोभा हो रही थी, जैसे हेमन्त-ऋतुमें बिना बादलोंके पर्वत शोभित होते हैं
nārācaiś chinnavarmāṇo bhrājanti sma gajottamāḥ | himāgame yathā rājan vyabhrā iva mahīdharāḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ചില ആനകൾ കുതിരപ്പടയാളികൾ എറിഞ്ഞ അനേകം തോമരങ്ങളും പല ശത്രുക്കളെയും സുണ്ടുകൊണ്ട് പിടിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; മറ്റൊരുകൂട്ടം അവയെ ചിതറിച്ച് തകർത്തു. രാജാവേ! നാരാച അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കവചം മുറിഞ്ഞു കീറിപ്പോയിട്ടും ആ ശ്രേഷ്ഠ ഗജങ്ങൾ സമരത്തിൽ ദീപ്തിമാന്മാരായി നിന്നു—ഹേമന്തകാലത്ത് മേഘരഹിതമായപ്പോൾ പർവ്വതങ്ങൾ തെളിഞ്ഞു ശോഭിക്കുന്നതുപോലെ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the paradox of battlefield ‘splendour’: even when armour is destroyed and life is exposed to mortal danger, warriors and war-elephants continue forward. It implicitly warns that worldly protections are fragile, while also reflecting the kṣatriya ideal of steadfastness amid suffering—an ethically complex endurance within a destructive enterprise.
Sanjaya describes the Kurukṣetra fighting to Dhṛtarāṣṭra. War-elephants, struck by nārāca arrows that slice their armour, still appear radiant. Their appearance is compared to cloudless mountains in the cold season—clear, stark, and imposing—intensifying the visual drama of the battle.