Shloka 10
बिभयाद् युवती श्यामा तद्वदासीद् वसुंधरा । मांसशोणितचित्रेव शातकुम्भमयीव च,अथवा जैसे कोई श्यामवर्णा युवती श्वेत रंगके वस्त्रोंको हल्दीके गाढ़े रंगमें रँगकर पहन ले, वैसी ही वह रणभूमि प्रतीत होती थी। मांस और रक्तसे चित्रित-सी जान पड़नेवाली वह भूमि सुवर्णमयी-सी प्रतीत होती थी
bibhyād yuvatī śyāmā tadvad āsīd vasuṃdharā | māṃsaśoṇitacitreva śātakumbhamayīva ca ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമി തന്നെയെന്തോ ഭയപ്പെട്ടതുപോലെ; ശ്യാമവർണ്ണയായ യുവതിയെപ്പോലെ അത് തോന്നി, അതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു ആ രണഭൂമിയും. മാംസവും രക്തവും കൊണ്ട് ചിത്രിതമായ ആ നിലം, വിരുദ്ധമായി, സ്വർണമയമായതുപോലെ തിളങ്ങി—യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകര വില വെളിപ്പെടുത്തി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension of war: what may be celebrated as heroic splendor is, in reality, stained by suffering. By likening blood-soaked ground to gold, it exposes the unsettling way violence can be aesthetically or socially ‘glorified’ despite its moral cost.
Sañjaya narrates to Dhṛtarāṣṭra the terrifying appearance of the battlefield. The earth seems fearful and dark, and the ground is depicted as ‘painted’ with flesh and blood, yet shining as if golden—an intense visual of carnage during the Karṇa Parva fighting.