Shloka 75
कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा
Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying
एकी भावमनुप्राप्ते नद्याविव समागमे । जैसे दो नदियाँ परस्पर संगम होनेपर एक हो जाती हैं, उसी प्रकार वे वेगवती सेनाएँ परस्पर मिलकर एकीभावको प्राप्त हो गयीं ।। ७४ $ ।। ततः प्रववृते युद्ध घोररूपं विशाम्पते
sañjaya uvāca | ekībhāvam anuprāpte nadyāv iva samāgame | tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghorarūpaṃ viśāmpate ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രണ്ട് നദികൾ സംഗമത്തിൽ ചേർന്ന് ഒന്നാകുന്നതുപോലെ, ആ വേഗവതികളായ രണ്ടു സേനകളും പരസ്പരം ചേർന്ന് ഏകീഭാവം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന്, ഹേ നരാധിപാ, ഭയാനകരൂപമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses the confluence-of-rivers simile to show how, once opposing forces fully engage, individual identities blur into a single, unstoppable current—highlighting the grave momentum of war and the ethical urgency of restraint before conflict becomes irreversible.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that the two armies have met and intermingled like rivers at a confluence; immediately afterward, a terrifying battle begins.