Shloka 313
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
Devanagari script
ब्रवीमि ते सर्वमिदं ममास्ति तच्चापि सर्व मम वेत्ति राजा | “मिद, नन्द, प्री, त्रा, मि अथवा मुदरः धातुओंसे निपातनद्वारा मित्र शब्दकी सिद्धि होती है। मैं तुमसे सत्य कहता हँ--इन सभी धातुओंका पूरा-पूरा अर्थ मुझमें मौजूद है। राजा दुर्योधन इन सब बातोंको अच्छी तरह जानते हैं
Translation
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു, ഇതെല്ലാം എന്റെ ഉള്ളിലുണ്ട്; രാജാവും എന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇതെല്ലാം നന്നായി അറിയുന്നു. ‘മിദ്, നന്ദ്, പ്രീ, ത്രാ, മി’ അല്ലെങ്കിൽ ‘മുദർ’—ഈ ധാതുക്കളിൽ നിന്ന് നിപാതനത്തിലൂടെ ‘മിത്ര’ എന്ന പദസിദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു. ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം പറയുന്നു—ആ ധാതുക്കളുടെ പൂർണ്ണാർത്ഥം എന്റെ ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; രാജാവ് ദുര്യോധനനും ഇതെല്ലാം സമ്യകമായി അറിയുന്നു.
Word by Word
ब्रवीमिI say / I tell
ब्रवीमि:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, उत्तम, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, चतुर्थी, एकवचन
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
ममof me, my
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
अस्तिis / exists
अस्ति:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मम्me
मम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
वेत्तिknows
वेत्ति:
Karta
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes