Shloka 80
कर्णपर्व — अध्याय ४०
Karṇa’s Pressure on the Pāñcālas; Duryodhana Disabled; Arjuna’s Counter-Advance
Devanagari script
कियत् तत् तत् प्रवक्ष्यामि येन येन धनंजय: । त्वत्तो5तिरिक्तः सर्वेभ्यो भूतेभ्यो ब्राह्मणो यथा,मैं कहाँतक गिन-गिनकर बताऊँ कि किन-किन गुणोंके कारण अर्जुन तुमसे बढ़े-चढ़े हैं। जैसे ब्राह्मण समस्त प्राणियोंसे श्रेष्ठ हैं, उसी प्रकार अर्जुन तुमसे श्रेष्ठ हैं
Transliteration
kiyat tat tat pravakṣyāmi yena yena dhanañjayaḥ | tvatto 'tiriktaḥ sarvebhyo bhūtebhyo brāhmaṇo yathā ||
Translation
ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ഏത് ഏത് ഗുണങ്ങളാൽ നിന്നെക്കാൾ മേലാണെന്ന് ഞാൻ എത്രത്തോളം എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയും? സർവ്വ ജീവികളിലും ബ്രാഹ്മണൻ ശ്രേഷ്ഠനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, അർജുനനും നിന്നെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണ്।
Word by Word
कियत्how much (to what extent)
कियत्:
Karma
TypeAdjective
Rootकियत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (again/emphatic)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रवक्ष्यामिI will tell / I will explain
प्रवक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormSimple Future (लृट्), 1st, Singular, Parasmaipada
येनby which (reason/means)
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
येनby which (and which)
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वत्तःthan you / from you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Ablative, Singular
अतिरिक्तःsurpassing / superior
अतिरिक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतिरिक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेभ्यःthan all
सर्वेभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative, Plural
भूतेभ्यःthan beings / creatures
भूतेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative, Plural
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas / just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formtrue
Speaker
काक उवाच
Characters & Entities
क
काक (Kāka, the crow)ध
धनंजय (Dhanañjaya/Arjuna)ब
ब्राह्मण (brāhmaṇa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes