Shloka 4
Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam
A Clinical Description of the Intensified Engagement
निःसरन्तो व्यदृश्यन्त सूर्यात् सप्त महाग्रहा:,उस समय सूर्यमण्डलसे सात बड़े-बड़े ग्रह निकलते दिखायी दिये, उल्कापात होने लगे, दिशाओंमें आग-सी जल उठी, बिना वर्षके ही बिजलियाँ गिरने लगीं और भयानक आँधी चलने लगी
sañjaya uvāca | niḥsaranto vyadṛśyanta sūryāt sapta mahāgrahāḥ | ulkāpātāḥ prāvartanta diśaś cāgnimayīr iva | avṛṣṭyā vidyutaḥ petur bhayaṅkarāś ca mahānilāḥ ||
അപ്പോൾ സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ഏഴ് മഹാഗ്രഹങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി. ഉല്കാപാതം തുടങ്ങി; ദിക്കുകൾ തീപിടിച്ചതുപോലെ ജ്വലിച്ചു; മഴയില്ലാതെയും മിന്നൽ പതിച്ചു; ഭയാനകമായ കാറ്റുകളും കൊടുങ്കാറ്റുകളും ഉയർന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses ominous celestial and atmospheric signs to suggest that collective wrongdoing and war-fury disturb the moral and cosmic order; such portents function as warnings to restrain adharma-driven action and to recognize impending catastrophe.
Sañjaya reports extraordinary portents—planets seeming to emerge from the sun, meteor-falls, fiery horizons, lightning without rain, and violent winds—signaling an inauspicious turn in the war and foreshadowing severe destruction.