Shloka 35
Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam
A Clinical Description of the Intensified Engagement
बताओ तो सही, अर्जुनके सिवा दूसरा कौन ऐसा वीर है, जो साक्षात् विष्णु भगवानसे सुरक्षित यदुवंशियोंकी पुरीको, जिसकी उपमा देवराज इन्द्रद्वारा पालित देवनगरी अमरावतीसे दी जाती है, बलपूर्वक मथकर पुरुषोत्तम श्रीकृष्णकी छोटी बहिन सुभद्राका अपहरण कर सके ।। त्रिभुवनविभुमीक्षरेश्वरं क इह पुमान् भवमाह्दयेद् युधि । मृगवधकलहे ऋते*र्जुनात् सुरपतिवीर्यसमप्रभावत:,देवराज इन्द्रके समान बल और प्रभाव रखनेवाले अर्जुनको छोड़कर इस संसारमें दूसरा कौन ऐसा वीर पुरुष है, जो एक वन्य पशुको मारनेके विषयमें उठे हुए विवादके अवसरपर ईश्वरोंके भी ईश्वर त्रिलोकीनाथ भगवान् शंकरको भी युद्धके लिये ललकार सके
śalya uvāca — brūhi satyam, arjunāt pṛthag anyaḥ kaḥ sa vīraḥ yo viṣṇu-bhagavatā sākṣāt rakṣitāṃ yaduvaṃśināṃ purīṃ, yasyā upamā devarājena indrēṇa pālitāyāḥ devanagaryāḥ amarāvatyāḥ kriyate, balāt pramathya puruṣottama-śrīkṛṣṇasya kaniṣṭhāṃ bhaginīṃ subhadrāṃ apaharitum aśaknot? tribhuvana-vibhūmi-kṣareśvaraṃ ka iha pumān bhavam āhvayed yudhi, mṛga-vadha-kalahe ṛte ’rjunāt, surapati-vīrya-sama-prabhāvataḥ.
ശല്യൻ പറഞ്ഞു—“സത്യം പറഞ്ഞുതരൂ; അർജുനനെ ഒഴികെ മറ്റാരാണ് അത്തരം വീരൻ? സ്വയം വിഷ്ണുഭഗവാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന, അമരാവതിയോട് ഉപമിക്കപ്പെടുന്ന യദുക്കളുടെ നഗരത്തിലേക്ക് ബലമായി കയറി അതിനെ കലക്കി, പുരുഷോത്തമൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഇളയ സഹോദരി സുഭദ്രയെ അപഹരിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ ആരുണ്ട്? കൂടാതെ ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ബലവും പ്രഭയും ഉള്ള അർജുനനെ ഒഴികെ, ഈ ലോകത്ത് മറ്റേതു പുരുഷനാണ് മൃഗവധത്തെച്ചൊല്ലി ഉയർന്ന കലഹസമയത്ത് ത്രിലോകനാഥൻ ഭവനായ (ശിവൻ) ശങ്കരനെയ്ക്കൂടി യുദ്ധത്തിന് വെല്ലുവിളിക്കാൻ ധൈര്യമുള്ളത്?”
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores Arjuna’s exceptional kṣatriya prowess by measuring him against divine standards: he can penetrate even a divinely protected city and can confront even Shiva in a contest. Ethically, it highlights how reputation in epic literature is built through extraordinary trials that test courage, resolve, and the limits of human agency under divine oversight.
In the Karna Parva context, Shalya speaks to emphasize Arjuna’s unmatched strength and fame. He recalls two celebrated exploits: Arjuna’s carrying off Subhadra from the Yadava capital (Dvaraka implied), and his earlier confrontation with Shiva during the dispute over a slain wild animal (the Kirata episode). These examples function as rhetorical proof that no warrior equals Arjuna.