Shloka 273
“माननीय नरेश! मैं तो आपके ही भरोसे युद्धमें मारे गये अपने वीर भाइयों तथा समस्त राजाओंके (ऋणसे मुक्त होनेके लिये उन्हींके) पथपर चलनेकी इच्छा करता हूँ”
mānanīya nareśa! ahaṃ tu tavaiva bharose yuddhe māritān svān vīra-bhrātṝn tathā samastān rājñāṃ (ṛṇāt mukta-bhavituṃ teṣām eva) patham anugantum icchāmi.
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മാന്യനരേശാ! എനിക്ക് ആശ്രയം മുഴുവനും നിങ്ങളിലാണ്; യുദ്ധത്തിൽ വീണ എന്റെ വീരസഹോദരന്മാരും ആ സമസ്ത രാജാക്കളും നടന്ന അതേ പാത തന്നെ ഞാനും പിന്തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—കടപ്പാടിന്റെ ഭാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, അവർ ചെന്ന ഗതിയിലേക്കു ഞാനും പോകുവാൻ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames death in battle as a morally charged ‘path’ associated with kṣatriya duty and the settling of obligations (ṛṇa). It also highlights dependence on rightful authority and the desire to be released from burdens through fulfilling one’s perceived duty.
Sañjaya addresses the king (Dhṛtarāṣṭra), expressing that, trusting in him, he wishes to follow the course taken by his slain heroic brothers and the many kings killed in the war—implying a readiness to embrace the same fate and to be freed from the weight of obligation.