Shloka 48

कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्

Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words

Devanagari script

क्षणेनासीन्महीपाल क्षतजैधिप्रवर्तिनी । पञ्चालानहनत्‌ कर्णस्त्रिगर्ताश्न धनंजय:,भूपाल! क्षणभरमें वहाँ भूतलपर खूनकी नदी बह चली। कर्णने पंचालोंका और अर्जुनने त्रिगर्तोंका संहार कर डाला

Transliteration

kṣaṇenāsīnmahīpāla kṣatajaughapravartinī | pañcālān ahanat karṇas trigartān dhanañjayaḥ ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹീപാലാ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ഭൂമി രക്തപ്രവാഹം കൊണ്ട് നദിപോലെ ഒഴുകിത്തുടങ്ങി. കർണ്ണൻ പാഞ്ചാലരെ സംഹരിച്ചു; ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ത്രിഗർത്തരെ നശിപ്പിച്ചു.

Word by Word

• क्षणेन: in a moment; by a moment
• क्षणेन: Karana
• Type: Noun
• Root: क्षण
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• आसीत्: was; became
• Type: Verb
• Root: अस् (भू-सत्तायाम्)
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Singular

• महीपाल: O king (protector of the earth)
• Type: Noun
• Root: महीपाल
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• क्षतजैः: with blood
• क्षतजैः: Karana
• Type: Noun
• Root: क्षतज
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• इधि-प्रवर्तिनी: flowing like fuel (i.e., blazing/streaming intensely)
• Type: Adjective
• Root: इधि-प्रवर्तिनी
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• पञ्चालान्: the Panchalas
• पञ्चालान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पञ्चाल
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अहनत्: slew; struck down
• Type: Verb
• Root: हन् (हिंसायाम्)
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Singular

• कर्णः: Karna
• कर्णः: Karta
• Type: Noun
• Root: कर्ण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• त्रिगर्तान्: the Trigartas
• त्रिगर्तान्: Karma
• Type: Noun
• Root: त्रिगर्त
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• धनंजयः: Dhananjaya (Arjuna)
• धनंजयः: Karta
• Type: Noun
• Root: धनंजय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by address mahīpāla)
• Karṇa
• Dhanañjaya (Arjuna)
• Pañcālas
• Trigartas
• battlefield/earth (bhūtala/mahī)